ม.นเรศวร พัฒนาระบบวางแผนโภชนาการผู้ป่วย ใช้ข้อมูลสุขภาพคัดเลือกวัตถุดิบอาหารอย่างเหมาะสม
วันพฤหัสบดีที่ 27 กรกฎาคม 2568 มีการเผยแพร่ผลงานวิจัยของ ผู้ช่วยศาสตราจารย์จักรกฤษณ์ เสน่ห์ นมะหุต อาจารย์ประจำคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร เกี่ยวกับการพัฒนาระบบวางแผนอาหารตามหลักโภชนาการสำหรับผู้ป่วยในโรงพยาบาล ภายใต้ชื่องานวิจัย “An Ingredient Selection System for Patients Using SWRL Rules Optimization and Food Ontology” โดยนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาช่วยคัดเลือกวัตถุดิบให้เหมาะสมกับภาวะสุขภาพและความต้องการของผู้ป่วยแต่ละราย
การจัดอาหารสำหรับผู้ป่วยต้องพิจารณาทั้งความต้องการสารอาหาร ภาวะเจ็บป่วย และข้อจำกัดในการบริโภค ควบคู่กับการบริหารปริมาณและค่าใช้จ่ายของวัตถุดิบให้เหมาะสมกับจำนวนผู้ป่วย การนำข้อมูลด้านสุขภาพและโภชนาการมาใช้ร่วมกันจึงมีส่วนช่วยให้บุคลากรวางแผนอาหารได้สอดคล้องกับความต้องการของผู้ป่วย และใช้ทรัพยากรของโรงพยาบาลอย่างคุ้มค่า
ระบบที่พัฒนาขึ้นอยู่ในรูปแบบ เว็บแอปพลิเคชัน ทำหน้าที่แนะนำวัตถุดิบโดยใช้ข้อมูลด้านอาหารและเงื่อนไขที่เกี่ยวข้องกับผู้ป่วย พร้อมคำนวณปริมาณและต้นทุนของวัตถุดิบ ผลลัพธ์ที่ได้สามารถใช้ประกอบการวางแผนจัดอาหาร โดยพิจารณาร่วมกับข้อมูลสุขภาพและคำแนะนำของบุคลากรด้านสุขภาพ
งานวิจัยประยุกต์ใช้ ออนโทโลยีอาหาร (Food Ontology) ในการจัดองค์ความรู้เกี่ยวกับอาหารให้อยู่ในรูปแบบที่ระบบสามารถนำไปประมวลผลได้ ควบคู่กับการพัฒนากฎสำหรับคัดเลือกวัตถุดิบตามเงื่อนไขด้านโภชนาการและราคา ผลการปรับปรุงรูปแบบกฎพบว่า ระบบประมวลผลได้ เร็วขึ้นเฉลี่ยร้อยละ 35 เมื่อเทียบกับกฎรูปแบบเดิม ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการคัดกรองข้อมูลสำหรับการวางแผนอาหาร
ในการทดสอบกับโรงพยาบาลแห่งหนึ่ง ผู้วิจัยใช้ ข้อมูลผู้ป่วยจำลอง 120 คน สำหรับการจัดอาหารภายในหนึ่งวัน แบ่งเป็นผู้ป่วยชาย 83 คน และผู้ป่วยหญิง 37 คน ครอบคลุมโรคที่เข้ารับการรักษารวม 40 โรค ผลการทดสอบพบว่า การเลือกวัตถุดิบโดยใช้ระบบช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายได้ 5,221 บาท ภายใต้เงื่อนไขของการทดสอบ และมีการคาดการณ์ว่าอาจช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านวัตถุดิบได้ประมาณ 2 ล้านบาทต่อปี หากนำไปใช้อย่างมีประสิทธิภาพ
การพัฒนาระบบดังกล่าวเป็นตัวอย่างของ “innovative initiatives designed to promote a healthy diet” หรือการพัฒนานวัตกรรมเพื่อส่งเสริมการบริโภคอาหารที่เหมาะสม โดยนำความรู้ด้านโภชนาการมาประยุกต์ใช้กับข้อมูลสุขภาพและเทคโนโลยีสารสนเทศ เพื่อสนับสนุนการจัดอาหารที่คำนึงถึงความแตกต่างของผู้ป่วยแต่ละราย
แนวทางการใช้ข้อมูลดังกล่าวสามารถนำไปต่อยอดร่วมกับการประเมิน ความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมด้านสุขภาพ เช่น ความเข้าใจเกี่ยวกับอาหารที่เหมาะสม ความคิดเห็นต่อการปรับพฤติกรรม และรูปแบบการบริโภคของผู้ป่วย เพื่อใช้ประกอบการออกแบบคำแนะนำด้านโภชนาการและกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพให้สอดคล้องกับความต้องการของแต่ละกลุ่ม
ผลงานวิจัยสะท้อนบทบาทของมหาวิทยาลัยนเรศวรในการประยุกต์องค์ความรู้ด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและโภชนาการเพื่อสนับสนุนงานบริการสุขภาพ พร้อมเปิดโอกาสให้โรงพยาบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำแนวทางการจัดการข้อมูลไปพัฒนาระบบวางแผนอาหารและส่งเสริมสุขภาพตามบริบทของหน่วยงานต่อไป
