ม.นเรศวรหารือมูลนิธิ We Watch สร้างการเรียนรู้ประชาธิปไตยอย่างยั่งยืน
วันจันทร์ที่ 8 กันยายน 2568 เวลา 15.00 น. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นภิสา ไวฑูรเกียรติ คณบดีคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร พร้อมด้วย ดร.พุธิธาดา เดชพิทักษ์ รองคณบดีฝ่ายบริหาร ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อรไท โสภารัตน์ รองคณบดีฝ่ายพัฒนานิสิตและส่งเสริมพหุวัฒนธรรม และอาจารย์พงศ์ศิร คงแถวทอง ผู้ช่วยคณบดี ให้การต้อนรับผู้แทนจาก มูลนิธิ We Watch ณ ห้องประชุมราชพฤกษ์ 1 ชั้น 2 อาคารคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร เพื่อหารือแนวทางเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจ และความตระหนักรู้เกี่ยวกับกระบวนการประชาธิปไตย รวมถึงการเปิดโอกาสให้นิสิตและประชาชนมีส่วนร่วมในการสังเกตการณ์การเลือกตั้งอย่างกว้างขวาง
การหารือให้ความสำคัญกับ การสังเกตการณ์การเลือกตั้งของนิสิตและประชาชน โดยเชื่อมโยงความรู้เรื่องขั้นตอนการเลือกตั้งกับทักษะที่ใช้ในสถานการณ์จริง ผู้สังเกตการณ์ควรเข้าใจลำดับของกระบวนการ รู้ว่าข้อมูลใดจำเป็นต่อการทำความเข้าใจเหตุการณ์ และสามารถบันทึกสิ่งที่พบด้วยถ้อยคำที่ชัดเจน การระบุเวลา สถานที่ และรายละเอียดตามที่สังเกตได้ ช่วยให้ผู้ที่อ่านข้อมูลภายหลังเข้าใจบริบทและตรวจสอบข้อเท็จจริงได้ง่ายขึ้น การฝึกแยกข้อสังเกตออกจากการตีความยังช่วยลดความคลาดเคลื่อนในการสื่อสาร และทำให้การมีส่วนร่วมของประชาชนเป็นประโยชน์ต่อการติดตามความโปร่งใสของกระบวนการเลือกตั้ง
หนึ่งในแนวทางที่นำมาหารือคือ การอบรมเชิงปฏิบัติการเกี่ยวกับขั้นตอนการเลือกตั้งและการตรวจสอบความโปร่งใส ซึ่งสามารถนำกรณีสมมติมาใช้ฝึกตั้งคำถาม พิจารณาข้อมูล และสรุปผลการสังเกตการณ์เป็นกลุ่มได้ ตัวอย่างเช่น ผู้เข้าร่วมอาจฝึกอ่านบันทึกเหตุการณ์เดียวกันหลายฉบับ แล้วพิจารณาว่าข้อความใดเป็นข้อเท็จจริง ข้อความใดเป็นความเห็น และประเด็นใดต้องหาข้อมูลเพิ่มเติม การฝึกในลักษณะนี้ช่วยให้นิสิตพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ การแบ่งหน้าที่ และการสื่อสารกับเพื่อนร่วมทีม ขณะเดียวกัน ประชาชนก็สามารถนำหลักการตรวจสอบและสื่อสารข้อมูลอย่างรอบคอบไปใช้เมื่อติดตามข่าวสารหรือเข้าร่วมกิจกรรมสาธารณะได้
อีกแนวทางหนึ่งคือ การจัดเวทีเสวนาเรื่องสิทธิและหน้าที่พลเมือง เพื่อให้นิสิตและประชาชนได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นและตั้งคำถามจากประสบการณ์ของตนเอง ประเด็นที่นำมาพูดคุยได้ครอบคลุมตั้งแต่การเข้าถึงข้อมูลก่อนตัดสินใจไปจนถึงการรับฟังข้อสังเกตของผู้ที่เผชิญอุปสรรคในการมีส่วนร่วม การจัดวงสนทนาให้ผู้ร่วมเวทีมีโอกาสอธิบายเหตุผลและถามกลับอย่างสุภาพ ช่วยให้เห็นว่าความคิดเห็นที่แตกต่างกันอาจเกิดจากข้อมูลหรือประสบการณ์ที่ต่างกัน การเรียนรู้ผ่านการสนทนาเช่นนี้จึงช่วยพัฒนาทักษะการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์และการอยู่ร่วมกันท่ามกลางความเห็นที่หลากหลาย
คณะสังคมศาสตร์ยังให้ความสำคัญกับ สิทธิเลือกตั้งของผู้พิการ โดยหารือแนวทางทำงานร่วมกับภาคีเครือข่าย ทั้งการจัดทำสื่อที่เข้าถึงง่าย การอบรมเชิงปฏิบัติการที่คำนึงถึงความต้องการของผู้พิการแต่ละกลุ่ม และการสนับสนุนให้เข้าถึงหน่วยเลือกตั้งได้อย่างปลอดภัยและเท่าเทียม การออกแบบสื่ออาจพิจารณาใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย ตัวอักษรที่อ่านสะดวก หรือคำบรรยายประกอบสื่อวิดีโอให้เหมาะกับผู้ใช้แต่ละกลุ่ม ขณะที่การพิจารณาการเข้าถึงหน่วยเลือกตั้งควรรับฟังประสบการณ์ของผู้พิการโดยตรง เพื่อให้เห็นอุปสรรคตั้งแต่การเดินทาง การเข้าสู่สถานที่ ไปจนถึงการรับข้อมูลและความช่วยเหลือ ณ หน่วยเลือกตั้ง
การหารือระหว่างคณะสังคมศาสตร์กับมูลนิธิ We Watch เปิดโอกาสให้ ความรู้ทางวิชาการเชื่อมโยงกับประสบการณ์ของภาคประชาสังคม โดยคณะสามารถนำองค์ความรู้ด้านสังคมศาสตร์มาประกอบการออกแบบกิจกรรม ขณะที่ภาคีเครือข่ายสามารถสะท้อนข้อจำกัดที่พบจากการทำงานกับประชาชน ข้อมูลจากทั้งสองฝ่ายช่วยให้เห็นว่าควรอธิบายประเด็นใดให้ชัดขึ้นหรือเลือกใช้สื่อรูปแบบใดให้เหมาะกับผู้เข้าร่วม หากนำแนวทางไปพัฒนาเป็นกิจกรรม การรับฟังความคิดเห็นหลังการอบรมหรือเวทีเสวนาจะช่วยให้ทราบว่าผู้เข้าร่วมเข้าใจเรื่องใดเพิ่มขึ้น ยังมีข้อสงสัยในขั้นตอนใด และควรปรับกิจกรรมอย่างไรในครั้งต่อไป
แนวทางที่หารือร่วมกันมุ่ง สร้างการเรียนรู้ประชาธิปไตยอย่างยั่งยืน ผ่านการพัฒนาความรู้เรื่องสิทธิและหน้าที่ควบคู่กับการฝึกปฏิบัติ การรู้จักตรวจสอบข้อมูล การรับฟังผู้มีประสบการณ์ต่างกัน และการสื่อสารข้อสังเกตอย่างรับผิดชอบ เป็นทักษะที่นิสิตและประชาชนนำไปใช้ได้ทั้งในการติดตามการเลือกตั้งและการมีส่วนร่วมในเรื่องสาธารณะอื่น ๆ ขณะเดียวกัน การคำนึงถึงการเข้าถึงข้อมูลและสถานที่ของผู้พิการตั้งแต่ขั้นออกแบบกิจกรรม ช่วยให้เห็นว่าความเท่าเทียมเกิดขึ้นได้จากการแก้ไขอุปสรรคที่ผู้คนเผชิญจริง การพัฒนาความรู้และการลดอุปสรรคควบคู่กันจึงเป็นพื้นฐานของการมีส่วนร่วมที่ทั่วถึงและการตรวจสอบกระบวนการสาธารณะอย่างโปร่งใส
