ม.นเรศวร จัดกิจกรรมถอดบทเรียน ป้องกันความเสียหายทางราชการและเสริมความโปร่งใสในการทำงาน
วันพฤหัสบดีที่ 20 มีนาคม 2568 มหาวิทยาลัยนเรศวร จัดกิจกรรม “การถอดบทเรียน : ที่ส่งผลต่อความเสียหายทางราชการ และผลกระทบต่อผู้ปฏิบัติงาน” ภายใต้โครงการเพิ่มพูนความรู้และทักษะเพื่อป้องกันการทุจริตและประพฤติมิชอบในการปฏิบัติงาน ณ ห้องประชุมมหาราช 1 ศูนย์ประชุม KNECC มหาวิทยาลัยนเรศวร โดยมี คุณรัชดา ผลกระโทก หัวหน้าแผนกวิเคราะห์และเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร และเจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (DPO) การทางพิเศษแห่งประเทศไทย เป็นวิทยากรถ่ายทอดความรู้ กิจกรรมมุ่งให้บุคลากรเรียนรู้จากบทเรียนที่เกี่ยวข้องกับความเสียหายทางราชการและผลกระทบต่อผู้ปฏิบัติงาน เพื่อนำข้อเรียนรู้ไปประยุกต์ใช้ในการทบทวนขั้นตอนการทำงาน ลดความเสี่ยง และเสริมความโปร่งใสในการดำเนินงานของมหาวิทยาลัย
การถอดบทเรียน ช่วยให้หน่วยงานเห็นว่าความเสียหายเกิดขึ้นในขั้นตอนใดและมีปัจจัยอะไรเกี่ยวข้อง การทบทวนตั้งแต่ก่อนตัดสินใจ ระหว่างดำเนินการ และหลังส่งมอบงาน ช่วยให้เห็นว่าผู้ปฏิบัติงานมีข้อมูลเพียงพอหรือไม่ ใครรับผิดชอบตรวจสอบ และข้อสังเกตที่พบถูกส่งต่อให้ผู้เกี่ยวข้องอย่างไร ตัวอย่างเช่น หากงานต้องส่งกลับมาแก้ไขหลายครั้งเพราะเอกสารไม่ครบ หน่วยงานสามารถพิจารณาว่าควรชี้แจงรายการเอกสารหรือกำหนดจุดตรวจสอบไว้ที่ขั้นตอนใด การมองย้อนกลับไปถึงต้นเหตุช่วยให้หน่วยงานเลือกวิธีแก้ไขได้ตรงกับปัญหา และนำบทเรียนจากงานหนึ่งไปใช้ป้องกันปัญหาในงานที่มีลักษณะคล้ายกันได้
ผลกระทบต่อผู้ปฏิบัติงาน เป็นอีกประเด็นที่ควรพิจารณาควบคู่กับความเสียหายของหน่วยงาน เมื่อขอบเขตหน้าที่หรือขั้นตอนการส่งต่องานคลุมเครือ ผู้ปฏิบัติงานอาจต้องใช้เวลาเพิ่มเติมเพื่อค้นหาเอกสาร ชี้แจงข้อเท็จจริง หรือประสานงานย้อนหลัง การระบุให้ชัดว่าใครจัดทำข้อมูล ใครตรวจสอบ และใครพิจารณาอนุมัติ ช่วยให้แต่ละฝ่ายเข้าใจบทบาทของตนและทราบว่าต้องหารือกับใครเมื่อมีข้อสงสัย การบันทึกข้อมูลที่ใช้ประกอบการตัดสินใจไว้ในช่วงที่ดำเนินงานยังช่วยให้ผู้รับช่วงงานเข้าใจเหตุผลเดิม และทำให้การตรวจสอบข้อเท็จจริงภายหลังอาศัยหลักฐานที่ผู้เกี่ยวข้องทบทวนร่วมกันได้
การนำบทเรียนไปใช้ใน การป้องกันความเสี่ยงเชิงระบบ เริ่มจากการพิจารณาว่าขั้นตอนใดเกี่ยวข้องกับทรัพยากรของมหาวิทยาลัยหรือมีผลต่อผู้รับบริการโดยตรง แล้วกำหนดวิธีตรวจสอบให้เหมาะกับลักษณะงาน ตัวอย่างเช่น งานที่ต้องพิจารณาอนุมัติอาจกำหนดผู้ตรวจทานข้อมูลก่อนเสนอเรื่อง ส่วนงานที่ส่งต่อระหว่างหลายฝ่ายอาจใช้รายการตรวจสอบหรือบันทึกการส่งมอบเพื่อให้ผู้รับช่วงงานทราบว่าดำเนินการถึงขั้นตอนใด เมื่อพบข้อผิดพลาดซ้ำ หน่วยงานสามารถใช้ข้อมูลที่บันทึกไว้มาพิจารณาว่าควรปรับแบบฟอร์ม วิธีส่งต่อ หรือจังหวะการตรวจสอบ การปรับขั้นตอนจากปัญหาที่พบจริงช่วยลดงานแก้ไขย้อนหลังและทำให้การใช้ทรัพยากรเกิดประโยชน์มากขึ้น
ความโปร่งใสและความรับผิดชอบต่อการตัดสินใจ เกิดขึ้นได้จากการกำหนดหลักเกณฑ์ที่เข้าใจง่าย บันทึกเหตุผลที่ใช้พิจารณา และจัดเก็บเอกสารให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบเข้าถึงได้ เมื่อมีคำถามเกี่ยวกับการดำเนินงาน หน่วยงานสามารถใช้ข้อมูลที่บันทึกไว้ชี้แจงได้ว่าพิจารณาจากข้อเท็จจริงใดและดำเนินการตามขั้นตอนอย่างไร ในงานที่มีข้อมูลส่วนบุคคล การกำหนดขอบเขตการเข้าถึงข้อมูลและพิจารณาว่ารายละเอียดใดเหมาะแก่การเผยแพร่ ช่วยให้การชี้แจงดำเนินไปควบคู่กับการดูแลข้อมูลของผู้เกี่ยวข้อง การจัดการข้อมูลอย่างรอบคอบจึงช่วยให้การตรวจสอบมีหลักฐานรองรับและรักษาความไว้วางใจของบุคลากรและผู้รับบริการ
การสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่โปร่งใส ต้องอาศัยการมีส่วนร่วมของผู้ปฏิบัติงานซึ่งพบปัญหาในแต่ละขั้นตอนโดยตรง การเปิดโอกาสให้บุคลากรสอบถามเมื่อพบข้อสงสัยหรือสะท้อนขั้นตอนที่มีความเสี่ยง ช่วยให้หน่วยงานรับรู้ข้อจำกัดก่อนที่ปัญหาจะสะสม เมื่อได้รับข้อสังเกต ผู้รับผิดชอบสามารถตรวจสอบข้อเท็จจริง สื่อสารความคืบหน้า และนำประเด็นที่พบไปทบทวนวิธีทำงานร่วมกับผู้เกี่ยวข้อง การรับฟังอย่างเป็นธรรมและอธิบายเหตุผลของการปรับเปลี่ยนช่วยให้บุคลากรเข้าใจว่าข้อเสนอของตนถูกนำไปใช้อย่างไร และมีส่วนร่วมป้องกันความเสียหายได้จากงานที่อยู่ในความรับผิดชอบของตนเอง
กิจกรรมครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนา ธรรมาภิบาลในการดำเนินงานของมหาวิทยาลัยนเรศวร โดยเชื่อมโยงการเรียนรู้ของบุคลากรกับการทบทวนกระบวนการทำงานในระยะยาว บทเรียนที่ได้รับสามารถนำไปใช้พิจารณาว่าควรปรับปรุงขั้นตอนใดก่อน ใครควรรับผิดชอบ และจะติดตามผลจากข้อมูลใด เช่น จำนวนงานที่ต้องส่งกลับมาแก้ไข ความครบถ้วนของเอกสารประกอบการพิจารณา หรือปัญหาที่พบซ้ำในการส่งต่องาน การติดตามผลช่วยให้หน่วยงานเห็นว่าการปรับขั้นตอนลดข้อผิดพลาดและภาระของผู้ปฏิบัติงานได้เพียงใด และใช้ข้อมูลดังกล่าวพัฒนาการทำงานให้โปร่งใส ตรวจสอบได้ และใช้ทรัพยากรของมหาวิทยาลัยอย่างรับผิดชอบต่อเนื่องในระยะยาว
