ม.นเรศวร ร่วมเสวนาแก้ปัญหาสถานะทางทะเบียนและส่งเสริมการเข้าถึงสิทธิด้านสุขภาพในพิษณุโลก

วันพุธที่ 17 กันยายน 2568 เวลา 08.30–16.00 น. ผศ.กิติวรญา รัตนมณี อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร และอาจารย์ผู้รับผิดชอบโครงการ คลินิกกฎหมายนเรศวรเพื่อสิทธิมนุษยชน ได้รับเชิญเป็นวิทยากรในการประชุมเชิงปฏิบัติการสนับสนุนโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยนเรศวรเป็นโรงพยาบาลเครือข่ายจัดเก็บสารพันธุกรรมแห่งที่ 30 ณ ห้องประชุม CC2-801 ชั้น 8 อาคารเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษา 2 คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร จังหวัดพิษณุโลก โดยร่วมเสวนาในหัวข้อ “สถานการณ์ปัญหา กลไกการจัดการปัญหาคนไทที่มีปัญหาสิทธิสถานะ และแนวทางพัฒนาเครือข่ายในพื้นที่จังหวัดพิษณุโลก” ซึ่งเชื่อมโยงประเด็นด้านกฎหมาย ทะเบียนราษฎร และการเข้าถึงหลักประกันทางสุขภาพของประชาชนในพื้นที่

การประชุมครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อสนับสนุนให้ โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยนเรศวรเป็นโรงพยาบาลเครือข่ายจัดเก็บสารพันธุกรรมแห่งที่ 30 เพื่อส่งเสริมการเข้าถึงหลักประกันทางสุขภาพของคนไทยและผู้มีปัญหาสิทธิสถานะในจังหวัดพิษณุโลก การพัฒนาเครือข่ายช่วยเชื่อมการทำงานของโรงพยาบาลกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการตรวจสอบข้อมูลและพิจารณาหลักฐานด้านทะเบียนราษฎร โดยเฉพาะกรณีที่ต้องอาศัยข้อมูลจากหลายฝ่าย การประสานงานในพื้นที่ยังช่วยให้ผู้ปฏิบัติงานสามารถให้คำแนะนำแก่ประชาชนได้ชัดเจนขึ้นว่าควรเริ่มติดต่อที่ใด ต้องเตรียมข้อมูลอะไร และสามารถติดตามความคืบหน้าของเรื่องกับหน่วยงานใด

ประเด็น การจัดการปัญหาคนไทที่มีปัญหาสิทธิสถานะ สะท้อนให้เห็นว่าข้อจำกัดด้านเอกสารและข้อมูลทางทะเบียนอาจทำให้ประชาชนต้องติดต่อหลายหน่วยงานเพื่อขอคำปรึกษาและตรวจสอบข้อมูลที่เกี่ยวข้อง การให้ความช่วยเหลือจึงควรเริ่มจากการรับฟังข้อเท็จจริงของแต่ละบุคคล แล้วอธิบายขั้นตอนและทางเลือกด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย ตั้งแต่การเตรียมข้อมูลเบื้องต้น การติดต่อหน่วยงาน ไปจนถึงการติดตามเรื่อง การที่ผู้ปฏิบัติงานให้ข้อมูลสอดคล้องกันช่วยลดความสับสนระหว่างการส่งต่อ และทำให้ประชาชนเข้าใจว่าตนเองอยู่ในขั้นตอนใด รวมถึงสามารถมีส่วนร่วมในการดำเนินเรื่องของตนเองได้อย่างไร

การพัฒนาเครือข่ายเกิดจาก ความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ หน่วยงานด้านสุขภาพ และภาคประชาสังคม ได้แก่ กระทรวงมหาดไทย กระทรวงยุติธรรม กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และมูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย ความร่วมมือดังกล่าวนำความรู้ด้านทะเบียน กฎหมาย สุขภาพ และการทำงานกับชุมชนมาใช้ร่วมกัน เมื่อผู้ปฏิบัติงานเข้าใจบทบาทของแต่ละหน่วยงาน ก็สามารถประสานการช่วยเหลือได้ตรงกับปัญหา ตั้งแต่การให้ข้อมูลเบื้องต้นแก่ประชาชน การส่งต่อเรื่องให้หน่วยงานที่รับผิดชอบ ไปจนถึงการติดตามความคืบหน้าในกรณีที่ต้องดำเนินการร่วมกันหลายฝ่าย

ความร่วมมือดังกล่าวนำไปสู่การพัฒนา เครือข่ายจัดเก็บสารพันธุกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาสถานะทางทะเบียนราษฎร ร่วมกับโรงพยาบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องแล้วกว่า 29 แห่ง การสนับสนุนโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยนเรศวรให้เป็นเครือข่ายแห่งที่ 30 เป็นการขยายความร่วมมือในจังหวัดพิษณุโลก สำหรับกรณีที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลสารพันธุกรรม การอธิบายเหตุผลในการจัดเก็บข้อมูล วัตถุประสงค์ของการนำข้อมูลไปใช้ และบทบาทของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ช่วยให้ประชาชนเข้าใจกระบวนการก่อนตัดสินใจ การดูแลข้อมูลส่วนบุคคลควบคู่กับการสื่อสารที่ชัดเจนจึงมีความสำคัญต่อการสร้างความไว้วางใจและการดำเนินงานที่เคารพศักดิ์ศรีของผู้ขอรับความช่วยเหลือ

การร่วมเสวนาของ คลินิกกฎหมายนเรศวรเพื่อสิทธิมนุษยชน สะท้อนบทบาทของมหาวิทยาลัยในการนำความรู้ทางกฎหมายมาเชื่อมโยงกับปัญหาที่เกิดขึ้นจริงในชุมชน เวทีประชุมเชิงปฏิบัติการเปิดโอกาสให้ผู้ปฏิบัติงานจากหลายสาขาได้แลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับอุปสรรคที่ประชาชนพบเมื่อติดต่อหน่วยงาน และพิจารณาว่าควรปรับวิธีให้คำแนะนำหรือส่งต่อเรื่องอย่างไรให้เข้าใจง่ายขึ้น การสื่อสารเรื่องสิทธิต้องคำนึงถึงความแตกต่างด้านภาษา ความคุ้นเคยกับเอกสารราชการ และโอกาสในการเข้าถึงคำปรึกษา เพื่อให้ประชาชนสามารถนำความรู้ไปใช้เตรียมข้อมูล ตั้งคำถาม และตัดสินใจเกี่ยวกับการดำเนินเรื่องของตนเองได้

การพัฒนาเครือข่ายในจังหวัดพิษณุโลกเชื่อมโยง การเรียนรู้เรื่องสิทธิ การเข้าถึงความช่วยเหลือทางกฎหมาย และการเข้าถึงบริการสุขภาพอย่างเป็นธรรม การทำงานร่วมกันระหว่างมหาวิทยาลัย โรงพยาบาล หน่วยงานภาครัฐ และภาคประชาสังคม ช่วยให้เห็นว่าประชาชนติดขัดที่ขั้นตอนใดและควรปรับปรุงการให้ข้อมูลหรือการประสานงานในจุดใด เมื่อประชาชนทราบว่าจะขอคำปรึกษาจากที่ใด เข้าใจเหตุผลของแต่ละขั้นตอน และสามารถติดตามเรื่องของตนเองได้ ก็มีโอกาสเข้ามามีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหามากขึ้น การพัฒนากระบวนการให้เข้าถึงง่ายและเคารพสิทธิของผู้ใช้บริการจึงเป็นพื้นฐานของการลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงบริการสาธารณะอย่างยั่งยืน